Studenckie życie przeplatane nauką i zabawą jest intensywne, a jedną z ostatnich rzeczy, o których wydają się myśleć studenci, jest sposób wykorzystywania ich danych i zagrożenia prywatności.
Technologia wciąż się rozwija, a nowe sposoby na zdobywanie i przekazywanie wiedzy są ściśle powiązane z nie zawsze świadomym udostępnianiem swoich danych. Trudno jest posądzać profesorów o celowe polecanie narzędzi, które w tle rejestrują aktywność użytkowników. Z drugiej strony na jaw wychodzi też nieprzygotowanie wielu uniwersytetów z radzeniem sobie z wyciekami danych, udostępnianiem wizerunków studentów, a nawet montowaniem kamer szpiegowskich w akademikach.
Wycieki danych i brak zabezpieczeń
Chociaż coraz rzadziej słyszy się o spektakularnych wyciekach danych z baz uczelnianych, cyberprzestępcy, którym uda się włamać do informacji przechowywanych przez uniwersytety, mogą znaleźć w nich wszystko – od dokumentacji medycznej, przez oceny i frekwencję, po pełne dane kontaktowe.
Jednym z najgłośniejszych wycieków danych w 2022 roku był ten z łódzkiego Uniwersytetu Medycznego. Do wycieku prywatnych danych studentów doszło wskutek „błędu w systemie”. Naruszenie danych osobowych zostało sklasyfikowane jako naruszenie o wysokim ryzyku dla „praw i wolności osób”. Na długiej liście ujawnionych danych znajdowały się m.in. imię i nazwisko, pełne dane kontaktowe, numer PESEL, średnia ocen, a nawet powody złożenia wniosku o zapomogę.
Sieci Wi-Fi
Problemem są też uczelniane sieci Wi-Fi, które poza tym, że są dostępne dla każdego, nie zawsze posiadają odpowiednie zabezpieczenia. W sytuacji, gdy wielu studentów i pracowników uczelni jest podłączonych do tej samej sieci, uczelniana sieć Wi-Fi jest tak samo niebezpieczna i podatna na ataki hakerów, jak każda publiczna sieć Wi-Fi.
W tym przypadku jednak studenci mogą chronić swoją prywatność, wykorzystując łatwo dostępny darmowy VPN, który skutecznie zamaskuje ich adres IP i pozwoli na surfowanie w sieci z większą anonimowością.
Drugie dno programów monitorujących
Niektóre uczelnie decydują się skorzystać z możliwości, jakie dają oprogramowania monitorujące. Korzystają z nich np. amerykańskie uniwersytety. Wyniki wielu badań prowadzonych nad zbieraniem i wykorzystywaniem tych danych mówią jasno – w niektórych przypadkach jest to narzędzie do marginalizowania określonych grup studentów (osób niepełnosprawnych, LGBTQ+ czy Latynosów), co umacnia niesprawiedliwość i hierarchię rasową.
Niektóre szkoły i uniwersytety rozpoczynają współpracę, dzieląc się zbieranymi danymi po to, aby według nich zwiększać wydajność i skuteczność w identyfikowaniu młodych ludzi, którym groziło zaangażowanie w wymiar sprawiedliwości dla nieletnich. Takie partnerstwa budzą słuszne obawy dotyczące prywatności danych. Uczniowie nie tylko nie mają jak się bronić przed naruszeniem ich prywatności – ich dane mogą być także przeglądane przez osoby, które nie powinny mieć do nich dostępu.
Programy edtech
Nowoczesna technologia nie omija uniwersytetów, a w dobie nauczania zdalnego i jeszcze łatwiejszego dostępu do wiedzy triumf święcą produkty edtech. Najpopularniejsze z nich to Zoom, Scholastic (platforma udostępniająca książki i materiały edukacyjne), College Board (organizacja zarządzająca standaryzowanymi testami), Khan Academy i Clever (platforma naukowa).
Poszczególne narzędzia są rekomendowane przez same uniwersytety, które zachęcają uczniów do wykorzystywania zgromadzonych tam treści, na przykład przesyłając bezpośrednie linki. Okazuje się jednak, że niektóre z narzędzi edtech intensywnie wykorzystuje oprogramowanie śledzące, a w niektórych przypadkach nawet rejestratory sesji.
Uczelnie zwykle nie mogą poradzić sobie z problemem nieuprawnionego dostępu i wykorzystywania zebranych danych. Odpowiedzialność jest przerzucana z firm edtech na uniwersytety i odwrotnie, a wszelkie procesy weryfikacji, chociaż wspominają o prywatności, nie są w stanie wyjaśnić tej kwestii w szczegółach.
Posty w mediach społecznościowych
Praktycznie wszystkie uniwersytety prężnie działają w mediach społecznościowych, promując organizowane wydarzenia, chwaląc się osiągnięciami lub informując studentów o szczegółach uczelnianego życia. Większość postów z ważnych imprez, konkursów czy wykładów obfituje w fotorelacje, na których pojawiają się studenci i pracownicy uczelni.
Wyniki badań Educational Researcher z listopada 2022 roku nie pozostawiają wątpliwości – w latach 2005-2020 amerykańskie placówki oświatowe udostępniły na Facebooku ponad 18 milionów postów, z których większość to posty publiczne, dostępne także dla osób niezarejestrowanych na Facebooku. Pewien odsetek tych postów zawierał dane osobowe identyfikujące uczniów, a dzięki nowoczesnym narzędziom umożliwiającym rozpoznawanie twarzy przypisanie zdjęcia do konkretnej osoby jest prostsze niż kiedykolwiek.
Dostęp do takich zdjęć i informacji może uzyskać każdy, nie tylko studenci, ale także agencje rządowe, policja oraz złodzieje tożsamości. W Stanach Zjednoczonych znane są przypadki wykorzystywania informacji udostępnianych w mediach społecznościowych do monitorowania imigracji, przewidywania zagrożeń przestępczością czy dokumentowania powiązań społecznych.
Jak studenci mogą zadbać o swoją prywatność?
Niestety w wielu przypadkach studenci są zmuszeni do polegania na systemie bezpieczeństwa swoich uczelni. Są zobowiązani do podawania swoich danych, które później trafiają do bazy danych i są tam administrowane zgodnie z regulaminem uczelni.
Warto naciskać na władze uczelni, aby podawały, jakie dane o studentach gromadzą, w jaki sposób są wykorzystywane oraz kto ma do nich dostęp. Dodatkowo warto poinformować uczelnię o niewyrażeniu zgody na udostępnianie wizerunku w mediach społecznościowych, na przykład składając odpowiedni wniosek.
Opracowanie redakcyjne
Przekaż dalej
Dodaj do źródeł w Google
Politechnika czy uniwersytet? 16 politechnik w Polsce, kierunki studiów i zarobki inżynierów 2027/2028
Zanim zgaśnie światło. Jak naprawdę wyglądały pierwsze 48 godzin po paraliżu sieci elektroenergetycznej?
Cyfryzacja uczelni to coś więcej niż zamiana papieru na PDF. Jak technologia może naprawdę uprościć akademicką codzienność?
Studia w Twoim rytmie. Sprawdź, jak WSKZ wspiera łączenie nauki z codziennością
Ostatni moment na studia! Zgarnij 1000 zł zniżki z bonem „Last Minute 2”!
