Wojtek chciał zostać strażakiem. Jak wygląda droga do służby w PSP?

Pokazowe ćwiczenia ratownictwa technicznego. Fot. Mohylek / Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0. Pomniejszenie i konwersja do WebP.

Wojtek kończy liceum i chce zostać strażakiem. Wie już, że trzeba przejść badania i zdać test sprawnościowy. Kiedy jednak zaczyna szukać szkoły, trafia na kilka różnych dróg: szkołę aspirantów, Akademię Pożarniczą i nabór bezpośrednio do jednostki. Którą wybrać? I co czeka go później?

Od czego zacząć?

Na razie Wojtek ma do podjęcia decyzję o najbliższych dwóch latach. Czy chce uczyć się w szkole aspirantów, pójść na studia, czy poszukać naboru do konkretnej komendy? Każda z tych możliwości oznacza inny początek służby.

W ogłoszeniach wracają określenia „służba kandydacka”, „technik pożarnictwa” i „nabór do służby”. Łatwo je pomylić. Podobnie jak naukę w szkole pożarniczej z kursem, który daje dodatkowe kwalifikacje osobie już zatrudnionej w PSP.

Jak dostać się do PSP po szkole średniej?

Szkoły aspirantów w Poznaniu i Krakowie oraz Centralna Szkoła PSP w Częstochowie kształcą techników pożarnictwa. Absolwenci nauki w służbie kandydackiej uzyskują kwalifikacje zawodowe i stopień młodszego aspiranta. To droga dla osoby, która po szkole średniej chce połączyć naukę zawodu ze służbą.

Akademia Pożarnicza w Warszawie prowadzi kształcenie na poziomie wyższym. Przy wyborze programu trzeba sprawdzić, czy chodzi o studia cywilne, czy o studia w służbie kandydackiej, prowadzące do korpusu oficerskiego. Sam dyplom studiów cywilnych nie daje stopnia oficerskiego.

Nabór bezpośrednio do PSP ogłaszają komendy poszukujące kandydatów na określone stanowiska. Przyjęta osoba odbywa wymagane szkolenia. Warunki takiego naboru mogą różnić się od wymagań szkoły aspirantów. Kurs przeciwpożarowy ani szkolenie OSP nie zastępują postępowania kwalifikacyjnego do PSP.

Wojtek powinien więc zacząć od aktualnego ogłoszenia wybranej szkoły lub komendy. Tam znajdzie wymagane dokumenty, sposób oceny kandydatów, terminy oraz opis testów. Informacje z poprzedniego roku mogą pomóc w przygotowaniach, ale nie zastępują regulaminu bieżącego naboru.

Dwa lata w szkole aspirantów

Wybierając szkołę aspirantów, trzeba nastawić się na naukę dzienną, trwającą zasadniczo dwa lata. Program obejmuje między innymi taktykę działań ratowniczych, ratownictwo techniczne, pierwszą pomoc i ochronę przeciwpożarową. Do tego dochodzą ćwiczenia ze sprzętem i nauka regulaminów.

To również decyzja o dalszej służbie. Po ukończeniu szkoły można otrzymać skierowanie do jednostki poza miejscem zamieszkania. Dla Wojtka oznacza to bardzo praktyczne pytanie: czy jest gotów wyprowadzić się z domu także po zakończeniu nauki?

Pierwszy wyjazd może być do wypadku

Wypadek drogowy, zalana piwnica, drzewo powalone na jezdnię — z takimi zgłoszeniami też spotykają się strażacy. Osoba, która wyobraża sobie służbę wyłącznie jako gaszenie pożarów, pozna w jednostce znacznie szerszy zakres obowiązków.

Podczas wypadku zadania mogą obejmować zabezpieczenie miejsca zdarzenia, stabilizację pojazdu, wykonanie dostępu do poszkodowanego i współpracę z zespołem ratownictwa medycznego. PSP prowadzi również działania chemiczne i ekologiczne, powodziowe, wysokościowe oraz poszukiwawcze.

Jak wygląda doba w jednostce?

W jednostkach ratowniczo-gaśniczych spotyka się służby 24-godzinne. W czasie zmiany jest miejsce na sprawdzanie samochodów, konserwację sprzętu, ćwiczenia i szkolenia. Przez cały ten czas strażacy pozostają w gotowości do wyjazdu.

Alarm przerywa posiłek, odpoczynek albo zaplanowane zajęcia. Dyżur może przypaść w niedzielę lub święto. Przed wyborem zawodu warto porozmawiać ze strażakiem także o grafiku i życiu poza jednostką. Szczegółowy harmonogram zależy od miejsca pełnienia służby.

Stopnie i awanse: co po szkole?

Młodszy aspirant to stopień służbowy. Dowódca to stanowisko. Te określenia nie są zamienne, a ukończenie szkoły nie oznacza automatycznego objęcia funkcji dowódczej. Przy awansach znaczenie mają kwalifikacje, staż, oceny służbowe oraz wolne stanowiska.

Stopnie PSP są podzielone na cztery korpusy:

szeregowych

strażak, starszy strażak

podoficerów

sekcyjny, starszy sekcyjny, młodszy ogniomistrz, ogniomistrz, starszy ogniomistrz

aspirantów

młodszy aspirant, aspirant, starszy aspirant, aspirant sztabowy

oficerów

młodszy kapitan, kapitan, starszy kapitan, młodszy brygadier, brygadier, starszy brygadier, nadbrygadier, generał brygadier

Dalszy rozwój może prowadzić do ratownictwa specjalistycznego, prewencji, szkolenia kolejnych strażaków lub zarządzania jednostką. Poszczególne funkcje wymagają odpowiedniego przygotowania i doświadczenia.

Kiedy strażak przechodzi na emeryturę?

Funkcjonariusze po raz pierwszy przyjęci do służby po 31 grudnia 2012 roku co do zasady nabywają prawo do emerytury po 25 latach służby zaliczanej do wysługi emerytalnej, bez dodatkowego wymogu ukończenia 55 lat. W nowym systemie wysokość emerytury to zasadniczo 60% podstawy po 25 latach i wzrost o 3 punkty procentowe za każdy dalszy rok, z uwzględnieniem ustawowych limitów i wyjątków. Podstawa jest wyliczana według właściwych przepisów, a konkretna kwota zależy od przebiegu służby.

Osoby przyjęte przed 2013 rokiem mogą podlegać innym regulacjom, w tym zasadom związanym z 15-letnim stażem. Nie ma zatem jednego wieku emerytalnego wspólnego dla wszystkich strażaków. Ktoś, kto rozpocznie służbę zaliczaną do wysługi w wieku 20 lat, może osiągnąć 25-letni staż około 45. roku życia, o ile cały ten okres zostanie uwzględniony. Wysokość świadczenia oblicza właściwy organ emerytalny. Po odejściu ze służby można pracować, przy czym dodatkowy przychód może wpływać na świadczenie według odpowiednich zasad.

O czym jeszcze pomyśleć przed złożeniem dokumentów?

Na nagraniu z akcji widać zwykle kilka minut pracy. Poza kadrem zostają powrót do jednostki, czyszczenie sprzętu i przygotowanie go do następnego wyjazdu. Zdarzają się też interwencje z osobami ciężko rannymi lub ofiarami śmiertelnymi.

Kandydat powinien wiedzieć o tym przed rozpoczęciem szkolenia. W rozmowie ze strażakami warto zapytać, co okazało się najtrudniejsze na początku służby, jak odpoczywają po zmianie i co robią, gdy obciążenie psychiczne zaczyna przeszkadzać w codziennym życiu.

4 maja — Dzień Strażaka

Dzień Strażaka przypada 4 maja, we wspomnienie świętego Floriana, patrona strażaków. Państwowa Straż Pożarna w obecnej formie powstała w 1992 roku. Polscy ratownicy uczestniczą w międzynarodowych działaniach po katastrofach i dużych pożarach. Specjalistyczne grupy poszukiwawczo-ratownicze wykorzystują wyszkolone psy. W zaawansowanych szkoleniach stosuje się komory dymowe i symulacje zjawisk pożarowych. W PSP służą zarówno mężczyźni, jak i kobiety; kwalifikacje i wymagania zależą od formy naboru oraz stanowiska.

Co Wojtek może zrobić jeszcze przed maturą?

Na początek wybrać dwie lub trzy placówki i porównać ich ogłoszenia rekrutacyjne. Zanotować terminy, dokumenty i wymagania, a pytania bez odpowiedzi skierować do szkoły. Sprawdzić też, jakie przygotowanie fizyczne będzie potrzebne w wybranym naborze.

Warto odwiedzić szkołę podczas dnia otwartego i porozmawiać ze słuchaczami. Zapytać o zakwaterowanie, rozkład dnia, zajęcia praktyczne oraz dalszą służbę po ukończeniu nauki. Takie informacje pomogą Wojtkowi zdecydować, czy chce składać dokumenty.

Pięć głównych szkół pożarniczych w Polsce

Szkoła Podoficerska PSP jest przede wszystkim placówką szkolenia zawodowego, a nie analogiczną do szkoły aspirantów ofertą nauki po maturze.

Zobacz pełne zestawienie szkół pożarniczych na poMaturze.pl ↗

Siedemnaście ośrodków szkolenia PSP – adresy kontaktowe

Uwaga: adresy są danymi kontaktowymi podanymi w wykazach i nie zawsze są adresami miejsc wszystkich ćwiczeń. Przed wizytą zweryfikuj miejsce szkolenia u organizatora.

Najczęstsze pytania

Czy można zostać strażakiem bez matury?

W określonych naborach do PSP wystarczające jest wykształcenie średnie lub średnie branżowe; wymagania dla szkół aspirantów i studiów są inne.

Ile trwa szkoła aspirantów?

Dzienne kształcenie w zawodzie technik pożarnictwa trwa zasadniczo dwa lata.

Czy kobieta może zostać strażakiem?

Tak. Kandydatki podlegają wymaganiom właściwym dla danej formy naboru.

Czy od razu można zostać oficerem?

Ścieżka oficerska prowadzi przez odpowiedni program kształcenia i służbę kandydacką; studia cywilne same w sobie nie gwarantują stopnia oficerskiego.

Źródła i aktualność

• KG PSP – system kształcenia
• KG PSP – ośrodki i dane kontaktowe
• Akademia Pożarnicza
• PSP – zasady emerytur funkcjonariuszy
• KW PSP w Katowicach – adres ośrodka szkolenia
• MSWiA – zniesienie wymogu wieku 55 lat